Dijital ürün pasaportu nedir? Üreticiler için sade anlatım

Avrupa Birliği, ürünlerin çevreye etkisini azaltmak ve tedarik zincirini şeffaflaştırmak için yeni kurallar getiriyor. Bu kuralların üreticiyi en çok ilgilendiren parçası dijital ürün pasaportu. Kısaca DPP diye de geçiyor (İngilizcesi: Digital Product Passport).

En basit tanım

Dijital ürün pasaportu, bir ürünün internetteki kimlik kartıdır. Ürünün üzerinde, etiketinde, ambalajında veya belgelerinde bir QR kod bulunur. Bu kodu telefonla okuttuğunuzda, o ürünle ilgili bilgilerin yer aldığı bir sayfa açılır.

Hangi ürünler için?

Pasaport tek bir sektöre özgü değil. AB, ürün grupları için sırayla kurallar çıkarıyor. İlk sıralarda şunlar var:

• Piller: elektrikli araç, hafif ulaşım aracı ve büyük endüstriyel piller
• Tekstil ve giyim
• Demir-çelik ve alüminyum
• Mobilya ve yatak
• Yapı malzemeleri

Elektronik, lastik ve diğer ürün grupları da planda yer alıyor. Hangi ürün için ne zaman zorunlu olacağını takvim yazımızda sektör sektör anlattık.

Pasaportta neler olur?

Kesin liste her ürün grubu için ayrı belirleniyor. Ama çoğu üründe benzer başlıklar öne çıkıyor:

• Ürün kimliği: model, seri veya parti numarası, varsa barkod (GTIN)
• Malzeme: ürünün neyden yapıldığı, geri dönüştürülmüş malzeme oranı
• Üretim: üretici firma, üretim ülkesi, üretim tesisi
• Tedarik zinciri: hammadde ve ara ürünlerin kaynağı
• Kimyasallar: endişe verici maddelerin bulunup bulunmadığı
• Çevre: bazı ürünlerde karbon ayak izi
• Belgeler: sertifikalar, test raporları, uygunluk beyanları
• Kullanım ve ömür sonu: bakım, tamir, sökme ve geri dönüşüm bilgisi

Örnekler: Bir tişörtün pasaportunda elyaf bileşimi ve bakım talimatı, bir çelik profilin pasaportunda kalite sınıfı ve karbon ayak izi, bir pilin pasaportunda kapasitesi ve içindeki kritik hammaddeler yer alır.

Kimler görecek?

Pasaportun bir bölümü herkese açıktır: ürünü alan kişi temel bilgileri görür. Bazı bilgiler ise yalnız yetkililere açıktır; örneğin denetim kurumları, geri dönüşüm firmaları veya tamirciler. Yani tesis adresiniz veya tedarikçi bilgileriniz herkese açık olmak zorunda değildir.

Pasaportu kim hazırlar?

Yasal sorumluluk, ürünü AB pazarına süren firmadadır. Bu bazen sizsiniz, bazen Avrupalı müşteriniz. Ama pasaportun içindeki bilgilerin büyük kısmı üreticide ve tedarikçilerindedir. Malzemenin nereden geldiğini, ürünün nerede üretildiğini müşteri değil, üretici bilir.

Bu yüzden Avrupalı müşteriler bu bilgileri Türk üreticilerinden istiyor. Uygulamada pasaportun verisini hazırlamak büyük ölçüde üreticinin işi olacak.

Türk üreticiyi neden ilgilendiriyor?

AB, Türkiye'nin en büyük ihracat pazarı. Zorunluluk başladığında pasaportu olmayan ürünler AB'de satışa sunulamayacak. Veriyi zamanında ve düzgün veremeyen üretici sipariş kaybetme riskiyle karşılaşır; erken hazırlanan ise müşteri kazanır.

Nereden başlamalı?

İlk adım, bugün elinizde olan bilgiyi bir yerde toplamaktır: ürünlerinizin malzeme bilgisi, sertifikalarınız, tedarikçilerinizin listesi. Üreticilerin bugünden yapabileceği 7 adımı ayrı bir yazıda anlattık.